Rioja kreeg in 1925 als 1ste Spaanse gebied het D.O. statuut. Sinds 1991 is Rioja verder gepromoveerd tot DOCa (gekwalificeerde oorsprongsbenaming) omwille van het feit dat men er gedurende een langere periode eenzelfde kwaliteit kan aanhoud.

Hoewel Rioja vooral bekend is omwille van zijn rode wijnen worden er ook witte en rosé wijnen geproduceerd. Het overgrote deel van de producenten gebruiken voor hun wijnen 3 druiven met als belangrijkste druif de Tempranillo.

De Rioja-wijnstreek bevindt zich in Noord-Spanje. Rioja omwat 63.593 hectare wijngaarden  (op een hoogte van 350-650m verdeeld over gebieden: Zuid-Baskenland (Alava met 12934 ha), Navarra (6774 ha)  en Upper Ebro - La Rioja (streek rond Logrono met 43885 ha- Haro is de meest westelijke stad en Alfaro de meest oostelijke. Het gebied wordt door de noordelijke bergen van de Sierara Cantabria tegen de koude noordelijke wind beschermt.

De naam Rioja is afgeleid van het riviertje Rio Oja dat zich nabij Haro samenvloeit met de Ebro (ontspringt in het Cantabrische gebergte en stroomt naar de Middellandse Zee.

Voor de 19e eeuw werden vooral Tempranillodruiven gebruikt omdat slechts enkele welgestelde edelheren Cabernet- en Merlot bezaten omdat het toen in de mode was om overal Franse druiven aan te planten. Omwille van de phylloxeraplaag die toent heerstte in Frankrijk kwamen de Fransen naar Spanje om daar jonge Cabernet Sauvignon en Merlot te kopen en zo ontdekten de Fransen de Tempranillo druif zodat deze ook in Frankrijk een opgang maakte.

Deelgebieden

  • Rioja Alavesa  (Alavaprovincie)
    Dit gebied is goed voor ongeveer 21% van de totale oppervlakte in de Rioja- wijnstreek. Het is gelegen in het zuidelijke puntje van het Baskenland, langs de Franse route van de weg naar Santiago de Compostela.
    De wijnproductie van de Rioja Alavesa is beïnvloed  en bevorderd door de eeuwen heen, door religieuze ordes. De meeste wijngaarden in Rioja Alavesa zijn gelegen aan de voet van de Sierra de Tolono gebergte. De bodem is slecht, en bevat een hoog gehalte klei en kalksteen, zodat de wijnstokken zijn verder uit elkaar geplant. Wijnen die hier geproduceerd hebben een hogere zuurtegraad dan de andere Rioja subregio's. De primaire soorten gebruikt in de rode wijnen van de Tempranillo en Graciano gebied zijn, terwijl Viura druiven worden gebruikt in de witte wijnen. De meeste wijngaarden gebruiken Alavesa Rioja Tempranillo, in combinatie met kleine hoeveelheden Viura druiven (minder dan 15% is toegestaan).
    Er heerst een Atlantische Oceaan klimaat.
  • Rioja Alta: (noordwekstelijke hoogland)
    Eveneens voornamelijk Atlantische Oceaan klimaat en een bodem van kalkhoudende klei, wat klei en alluviale bodems 
  • Rioja Baja (Navarra en La Rioja)
    Een droger en warmer klimaat en  ijzerhoudendeklei enalluvialebodems

Door het wijnhuis Marqués de Riscal groeide Rioja uit tot een van de beroemdste wijnregio’s ter wereld. Het wijnhuis is genoemd naar Camillo Hurtado de Amézega (Markies van Riscal) een Spaans grootgrondbezitter en diplomaat die in 1858 begon met het cultiveren van wijnstokken in het district Álava op de wijze van de Bordeaux.

De eerste jaren experimenteerde men met de opbrengst van de 9000 jonge wijnstokken van de variëteiten Cabernet Sauvignon, Merlot, Malbec en Pinot Noir. Het doel was om een betere wijn te maken dan met de traditionele rassen Tempranillo en Graciano kon worden gebotteld.

De Markies investeerde flink in de wijnproductie. In 1860 werd een compleet nieuwe bodega gebouwd waar men zoals in de betere wijnkelders in de Médoc, Graves en Saint-Émilion kelders liet uithakken in de steen.  Niet enkel de bottelarij maar ook de rijpingskelders waarin een Rioja die als jonge wijn niet te drinken is jarenlang moet worden bewaard werden naar Frans model ingericht.

De 1ste Rioja wijn die bekendheid verwierf was 100% Cabernet Sauvignon.
De vallei heeft een maximale breedte van ongeveer 40 km, bedekt met wijngaarden in terrasvorm tot een hoogte van ongeveer 700 meter boven de zeespiegel. Met enkele wijzigingen in de laatste dertig jaar, omvat de DO lijst in totaal 144 gemeenten (118 in La Rioja, Alava en 18 in 8 in Navarra) . 

Het klimaat geniet van de samenvloeiing van twee duidelijk tegenover elkaar-Atlantische en mediterrane klimaten-die voorzien milde temperaturen en voldoende om ideale omstandigheden voor de druiventeelt te bekomen.  

Niettegenstaande Rioja reeds in 1926 het D.O. statuut bekwam duurde het lange tijd alvorens hij onder zijn eigen naam op de Europese markt kwam. De Engelsen bleven steevast spreken van Spanish Claret of Spanish Burgundy en de Fransen voerden hls Rioja naar Frankrijk om de Bordeaux die leed onder de Phylloxera crisis te verstreken.

De opbrengst bedraagt: 62 hl/ha voor witte wijnen en; 47 hl/ha voor rode wijnen . 

Druivenvariëteiten

  • Blauw
    • Belangrijkste:  Tempranillo, Graciano, Garnacha, Mazuela
    • Experimenteel:  Maturana Tinta, Monastel de Rioja
  • Wit
    • Belangrijkste: Viura, Malvasía Riojana, Garnacha Blanca 
    • Experimenteel: Maturana, Tempranillo Blanco 

Wijntypes en alcoholgehaltes

  • Wit: min. 10,5%
  • Rosé: min. 10,5%
  • Rood: min. 11%
    • Tinto joven (‘jonge rode’)
    • Sin crianza ('zonder eik)
    • Rioja Tinot (wijnen die kort rijpen) 
      De 3 bovenstaande types worden allen na korte tijd gebotteld.
      De betere wijnen rijpen langer, meestal in Amerikaanse eiken vaten.
  • Crianza:12 maanden eik + 12 maanden op fles, vrijgave voor verkoop; 1 oktober van productiejaar + 2
  • Reserva: 12 maanden eik + 12 maanden op fles, vrijgave voor verkoop; 1 december van productiejaar +32
  • Gran Reserva: 24 maanden eik +36 maanden op fles, vrijgave voor verkoop; 1 december van productiejaar + 5